Tembang pocung

Tembang pocung

serat wedhatama anggitane kgpaa mangkunegara iv kajaba ngemot pupuh pangkur lan pupuh sinom uga ngemot pupuh pocung. pupuh pocung mujudake pupuh kang kaping telu, isine 15 bait.

a. maca lan nanggapi teks serat wedhatama pupuh pocung lan nitik guru gatra, guru tembang, lan guru wilangan.
- pupuh pocung ing serat wedhatama ngemot tembang cacahe 15 bait, wiwit saka tembung 'ngelmu iku ....' tekan tembung 'angkara'.
- guru gatrane saben sapada tembang pocung ana 4.
- guru lagune tembang pocung yani aku u, a, i, a.
- guru wilangane tembang pocung yani aku 12, 6, 8, 12.
- supaya gampang dieling-eling, guru wilangane lan guru lagune tembang pocung, biasane tinulis 12u, 6a, 8i, 12a.

b. nemokake tuntunan ing serat wedhatama pupuh pocung lan njumbuhake karo kahanane bebrayan.
     bait iku mung salah siji saka 15 bait ing pupuh pocung serat wedhatama. saka bait kang wis dijarwakake dadi basa indonesia arep isa ditemokake tuntunan ing urip, upamane:
- manungsa kudu duwe ngilmu kanthi cara ngudi/upadi.
- anggone upadi diwiwiti kanthi kas.
- kang dikarepake kas yani aku ana daya kang njalari kuwat lan santosa.
- santosa kanthi setya marang budaya kanggo mbentengi tuwuh lan wekare patrap angkara murka.

c. mbedhah perangane serat wedhatama pupuh pocung.
      sugih kang diandharake ing ngarep, tembang pocung iku digugah saka playokake-playokake kang diarani guru gatra cacahe patang gatra. wiwit gatra sapisan nganti gatra papat kabeh ana aturane. aturan iku isa dienggo gondhelan nalika ngarang tembang pocung. ngguyu ngarang tembang pocung ora manut marang aturan iku, tegese dadi dudu tembang pocung.

d. nulis cakepan tembang pocung.
     nulis tembang pocung iku kudu manut aturan kang gumathok kang disebutake ing nduwur arep. aturan kang gumathok iku guru gatra, guru wilangan, lan guru tembang. supaya isa nulis cakepan tembang pocung, wiwitana kanthi gawe ukara bebas! ukara bebas arep banjur dicocogake guru gatra, guru tembang, lan guru wilangane. carane nyocogake isa kanthi ngowahi tembung-tembunge, mbuwang tembung-tembung kang ora pati penting, utawa ngijolake papane tembung (aliterasi). cara-cara iku upamane: purwakanthi swara, purwakanthi sastra, yogyaswara, baliswara, dasanama, tembung saroja, lan sapanunggale.
tuladhane tembang pocung:

mangu mangu si kancil kendel adangu,
ngudi keng wardaya,
yen yekti manusa yekti,
pesthi obah lunga saking panggonan.
sumber: senibudayaku.com

sumber: gegaran nyinau basa jawa 2 kelas xi sma/smk/ma.